Endüstriyel makinelerin çalışma mantığının önemli bir bölümü artık PLC, motor sürücüleri, sensörler ve farklı saha ekipmanları üzerinden yönetiliyor. Mekanik yapısı uzun yıllar kullanılabilecek durumda olan bir makinenin kontrol sistemi ise zaman içerisinde teknolojik olarak eskiyebilir veya üretimin yeni ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalabilir.
Bu durumda makinenin tamamını değiştirmek yerine elektrik ve otomasyon sisteminin revize edilmesi değerlendirilebilir.
Otomasyon revizyonunun amacı yalnızca eski PLC’yi yeni bir PLC ile değiştirmek değildir. Kontrol sisteminin tamamını inceleyerek makinenin mevcut çalışma biçimine uygun, sürdürülebilir ve servis edilebilir bir altyapı oluşturmak gerekir.
Otomasyon sistemleri neden zaman içerisinde revizyona ihtiyaç duyar?
Bir makine yıllarca üretimde kaldığında kontrol sistemindeki ekipmanların bazıları üretimden kalkabilir veya yedek parçalarına erişim zorlaşabilir.
Özellikle eski sistemlerde:
- PLC modülleri,
- motor sürücüleri,
- operatör panelleri,
- giriş–çıkış modülleri,
- güç kaynakları,
- röle ve kontaktör grupları
zaman içerisinde bakım açısından sorun oluşturabilir.
Sistem çalışıyor olsa bile herhangi bir ekipmanın arızalanması durumunda yedek parçaya erişilememesi uzun üretim duruşlarına neden olabilir.
Eski PLC sistemleri önemli bir revizyon göstergesidir
PLC, makinenin kontrol mantığını yöneten temel bileşenlerden biridir.
Eski nesil PLC sistemlerinde karşılaşılabilecek önemli problemlerden biri yedek modül bulunabilirliğidir.
Ayrıca mevcut PLC programına erişilemiyorsa veya sistem üzerinde yıllar içerisinde belgelenmemiş değişiklikler yapılmışsa bakım ve arıza tespiti daha zor hale gelebilir.
Bu noktada PLC altyapısının daha güncel bir sisteme taşınması değerlendirilebilir.
Ancak dönüşüm yapılırken yalnızca PLC seçimine odaklanılmamalıdır.
Mevcut:
- giriş ve çıkışlar,
- sensörler,
- valfler,
- motorlar,
- sürücüler,
- emniyet sistemleri,
- operatör kontrolleri
birlikte değerlendirilmelidir.
Motor sürücülerindeki problemler de sistemi etkileyebilir
Frekans invertörleri ve servo sürücüler motorların hız ve hareket kontrolünde önemli rol oynar.
Zaman içerisinde sürücü arızaları veya parametre sorunları makinenin düzensiz çalışmasına neden olabilir.
Eski bir sürücünün yenilenmesi sırasında yeni cihazın yalnızca elektrik bağlantılarının yapılması çoğu zaman yeterli değildir.
Motor özellikleri, hız referansları, kontrol sinyalleri ve PLC ile haberleşme yapısı gibi parametrelerin de doğru şekilde yapılandırılması gerekir.
Elektrik panosunun fiziksel durumu değerlendirilmelidir
Otomasyon revizyonlarında kontrol panosunun mevcut durumu önemli bir değerlendirme noktasıdır.
Uzun süre kullanılan panolarda:
- kablo karmaşası,
- belgelenmemiş bağlantılar,
- eski röle sistemleri,
- yetersiz havalandırma,
- kullanılmayan ekipmanlar,
- etiketlenmemiş saha kabloları
bakım süreçlerini zorlaştırabilir.
Bu nedenle bazı projelerde PLC değişiminin yanında elektrik pano revizyonu da yapılması gerekebilir.
Amaç yalnızca panonun daha düzenli görünmesi değil, ileride yapılacak bakım ve arıza müdahalelerinin daha kolay hale gelmesidir.
Sensör ve saha ekipmanları unutulmamalıdır
Bir otomasyon sisteminin başarısı yalnızca kontrol panosundaki ekipmanlara bağlı değildir.
Makine üzerindeki sensörler, switch’ler, enkoderler ve diğer saha ekipmanları PLC’ye doğru veri göndermelidir.
Örneğin sürekli yanlış sinyal üreten bir sensör varsa PLC programının doğru olması makinenin doğru çalışması için yeterli değildir.
Bu nedenle otomasyon revizyonu sırasında saha sinyallerinin de kontrol edilmesi gerekir.
Revizyon yeni fonksiyonların eklenmesini sağlayabilir
Kontrol altyapısının yenilenmesi yalnızca eski ekipmanın değiştirilmesi için yapılmayabilir.
Üretim sürecinde yeni ihtiyaçlar ortaya çıktığında mevcut makineye yeni fonksiyonlar eklemek için de otomasyon revizyonu uygulanabilir.
Örneğin:
- yeni sensör eklenmesi,
- hız kontrolü yapılması,
- operatör ekranı eklenmesi,
- üretim sayacı oluşturulması,
- hata bilgilerinin görüntülenmesi,
- yeni güvenlik kontrollerinin sisteme dahil edilmesi
gibi geliştirmeler mümkün olabilir.
Mekanik ve otomasyon revizyonu birlikte düşünülmeli
Makinenin mekanik yapısı yenilenirken kontrol sisteminin aynı şekilde bırakılması bazı durumlarda istenen performansın elde edilmesini zorlaştırabilir.
Örneğin mekanik hareket sistemi değiştirilen bir makinede motor kontrol parametrelerinin veya sensör konumlarının yeniden düzenlenmesi gerekebilir.
Bu nedenle kapsamlı makine revizyonlarında mekanik ve otomasyon sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşım sağlar.
Sonuç
PLC ve otomasyon revizyonu için tek bir standart zaman aralığı bulunmaz. Sistemin yaşı, kullanılan ekipmanların bulunabilirliği, arıza sıklığı ve üretimin yeni ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir.
Doğru planlanan bir revizyon, mevcut makinenin kontrol altyapısını daha sürdürülebilir hale getirirken bakım ve arıza süreçlerinin de daha yönetilebilir olmasına yardımcı olabilir.
Uydurukcum olarak PLC programlama, elektrik pano çalışmaları, motor sürücüleri ve saha giriş–çıkış sistemlerini makinenin mekanik çalışma yapısıyla birlikte değerlendiriyoruz.