Üretim makinelerinde mekanik arızalar çoğu zaman parçanın tamamen kırıldığı anda başlamaz. Rulmanda gelişen boşluk, mil yüzeyindeki aşınma, kaplin hizasının bozulması, kayış gerginliğinin değişmesi veya burç-pim sistemindeki küçük boşluklar zaman içerisinde makinenin çalışma karakterini değiştirebilir.
Çiçek Makina Metal olarak İzmit Mekanik Bakım hizmetlerinde makinenin yalnız çalışıp çalışmadığına değil, mekanik sistemin nasıl çalıştığına odaklanıyoruz.
Rulmanlar, miller, yataklama noktaları, redüktörler, kaplinler, kayış-kasnak sistemleri, zincir-dişli mekanizmaları, burç-pim bağlantıları, konveyörler ve farklı hareket elemanlarını birbirleriyle olan mekanik ilişkileri üzerinden değerlendiriyoruz.
Temel yaklaşımımız:
Hareketi Gözlemle → Aşınmayı Belirle → Boşluğu Kontrol Et → Hizalamayı İncele → Aktarma Sistemini Değerlendir → Gerekli Bakımı Yap → Çalışmayı Doğrula
şeklindedir.
Amaç yalnız arıza meydana geldiğinde komponent değiştirmek değil; makinenin mekanik yapısındaki değişimleri erken aşamada fark ederek üretim ekipmanının daha kontrollü çalışmasını sağlamaktır.
İzmit Mekanik Bakım Hizmetleri
Endüstriyel bir makinenin mekanik sistemi tek bir parçadan oluşmaz.
Elektrik motorunda oluşan dönme hareketi kaplin üzerinden redüktöre, redüktörden mile, zincire, kayışa veya başka bir mekanizmaya aktarılabilir.
Bu hareketin sağlıklı biçimde devam edebilmesi için;
- rulmanlar,
- miller,
- yataklar,
- burçlar,
- pimler,
- kaplinler,
- redüktörler,
- kasnaklar,
- kayışlar,
- zincirler,
- dişliler,
- makaralar,
- tamburlar
uyum içerisinde çalışmalıdır.
Bu nedenle mekanik bakımı tek tek parçaların kontrolü olarak değil, hareketin makine içerisindeki yolunun kontrolü olarak değerlendiriyoruz.
Mekanik Bakım Nedir?
Mekanik bakım; makinenin hareket, yataklama ve güç aktarım sistemlerinin mevcut teknik durumunun kontrol edilmesi ve gerekli bakım işlemlerinin gerçekleştirilmesidir.
Temel hedef;
Dönen, kayan, taşıyan, aktaran ve yataklanan bütün mekanik sistemlerin çalışma durumunu değerlendirmektir.
Mekanik bakım kapsamında yalnız kırık veya tamamen kullanılamaz durumdaki komponentler aranmaz.
Aşınmaya başlayan ancak halen çalışan parçalar da incelenir.
Çünkü endüstriyel bakım açısından en değerli bilgi çoğu zaman:
“Hangi parça kırıldı?”
değil;
“Hangi parçanın çalışma davranışı değişmeye başladı?”
sorusunun cevabıdır.
Mekanik Bakımın Ana Kontrol Noktaları
Her makinenin mekanik yapısı farklıdır.
Ancak genel olarak kontrol edilmesi gereken sistemler arasında;
Yataklama → Güç Aktarımı → Hareket Mekanizmaları → Bağlantılar → Yağlama → Hizalama
bulunur.
Bu alanların birindeki problem diğer mekanik sistemleri de etkileyebilir.
Örneğin hizalama problemi yalnız kaplini değil rulmanları da zorlayabilir.
Aşırı kayış gerginliği yalnız kayışın değil mil ve rulmanların da ömrünü etkileyebilir.
Mekanik Sistemlerde Aşınma Nasıl Oluşur?
Hareketli iki yüzey temas ettiğinde zaman içerisinde doğal aşınma meydana gelebilir.
Ancak bütün aşınmalar aynı karakterde değildir.
Normal kullanım sonucu gelişen aşınmayla;
- yanlış hizalama,
- yetersiz yağlama,
- aşırı yük,
- mekanik darbe,
- yanlış montaj
nedeniyle oluşan aşınma birbirinden ayrılmalıdır.
Bakım sırasında yalnız aşınmanın miktarını değil, şeklini ve nedenini anlamaya çalışıyoruz.
Aşınma İzleri Ne Anlatır?
Bir komponent üzerindeki aşınmanın konumu sistem hakkında önemli bilgiler verebilir.
Örneğin burcun yalnız bir tarafı yoğun biçimde aşınmışsa eksen problemi olabilir.
Kaplin elastik elemanı sürekli aynı yönde zarar görüyorsa hizalama değerlendirilmelidir.
Rulman yatağında dönme izi varsa geçme şartı kontrol edilmelidir.
Dolayısıyla aşınmış yüzey yalnız hasarlı alan değil, aynı zamanda arızanın geçmişine ait teknik veridir.
Mekanik Boşluk Kontrolü
Makine üzerindeki hareketli sistemlerde belirli çalışma boşlukları tasarımın bir parçası olabilir.
Ancak kullanım süresi ilerledikçe bu boşluk artabilir.
Özellikle;
- burç-pim,
- mil-yatak,
- zincir-dişli,
- redüktör,
- kızak,
- bağlantı mekanizmaları
zaman içerisinde daha fazla boşluk oluşturabilir.
Artan boşluk;
- vuruntu,
- titreşim,
- hassasiyet kaybı,
- düzensiz hareket
şeklinde kendini gösterebilir.
Normal Çalışma Boşluğu ile Aşınma Boşluğu Arasındaki Fark
Her mekanik boşluğu tamamen ortadan kaldırmak doğru değildir.
Bazı sistemlerin hareket edebilmesi için kontrollü çalışma boşluğu gerekir.
Bakımın amacı:
Sıfır boşluk oluşturmak
değil;
tasarımın gerektirdiği çalışma ilişkisini korumaktır.
Bu nedenle mevcut boşluk, parçanın çalışma fonksiyonuyla birlikte değerlendirilmelidir.
Rulman Bakımı
Rulmanlar dönen mekanik sistemlerin en kritik yataklama elemanlarından biridir.
Rulman problemi;
- ses,
- titreşim,
- sıcaklık artışı,
- dönme direnci,
- boşluk
olarak görülebilir.
Ancak rulmanı bağımsız bir komponent olarak ele almıyoruz.
Kontrol zinciri:
Rulman → Mil → Yatak → Hizalama → Yağlama → Mekanik Yük
şeklindedir.
Rulman Neden Arızalanır?
Rulman arızalarının tek nedeni kullanım ömrünün dolması değildir.
Erken rulman arızalarında;
- yanlış montaj,
- mil aşınması,
- yatak problemi,
- yanlış hizalama,
- yetersiz yağlama,
- yüksek yük
değerlendirilmelidir.
Aynı rulmanın kısa süre içerisinde tekrar bozulması sistem seviyesinde problem bulunduğunu gösterebilir.
Tekrarlayan Rulman Arızaları
Bakımda dikkat ettiğimiz önemli konulardan biri aynı rulmanın sürekli değiştirilip değiştirilmediğidir.
Sürekli rulman değiştirilen noktada temel neden araştırılmalıdır.
Örneğin:
Rulman Arızası → Mil Aşınması
Rulman Arızası → Yatak Genişlemesi
Rulman Arızası → Hizalama Problemi
Rulman Arızası → Aşırı Kayış Gerginliği
ilişkileri bulunabilir.
Yalnız yeni rulman uygulamak kök nedeni ortadan kaldırmayabilir.
Mil Kontrolü
Miller güç ve hareket aktarımının temel komponentlerindendir.
Bir mil üzerinde;
- rulman,
- keçe,
- kaplin,
- kasnak,
- dişli,
- burç
gibi farklı parçalar çalışabilir.
Bu nedenle mil yüzeyindeki aşınmanın hangi komponentle ilişkili olduğu belirlenmelidir.
Mil Üzerinde Rulman Aşınması
Rulmanın oturduğu mil bölgesi zaman içerisinde aşınabilir.
Yeni rulman uygulanmasına rağmen mil yüzeyi uygun değilse boşluk devam edebilir.
Bu durumda yalnız rulman değiştirmek yeterli olmayabilir.
Milin teknik durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Mil Eğriliği
Dönen milde geometrik problem varsa rulman ve kaplinler tekrarlayan yüklere maruz kalabilir.
Mildeki fiziksel deformasyon;
- titreşim,
- düzensiz dönüş,
- erken rulman aşınması
oluşturabilir.
Belirti yalnız rulmanda görülse bile gerçek neden mil tarafında olabilir.
Rulman Yataklarının Kontrolü
Rulmanın makine gövdesinde oturduğu yatak yüzeyi de bakımın önemli bölümüdür.
Yatak genişlemiş veya fiziksel olarak hasar görmüşse yeni rulman doğru şekilde sabitlenemeyebilir.
Bu nedenle:
Yeni Rulman + Hasarlı Yatak
kombinasyonu kalıcı bakım çözümü değildir.
Burç Bakımı
Burçlar birçok hareketli mekanizmada aşınabilir ara eleman olarak kullanılır.
Zaman içerisinde burç iç çapında genişleme meydana gelebilir.
Bu durum;
- mekanik boşluk,
- vuruntu,
- hareket hassasiyeti kaybı
oluşturabilir.
Ancak burç değiştirilirken yalnız burcun durumu değerlendirilmemelidir.
Burç-Pim İlişkisi
Burç ve pim birlikte çalışan bir sistemdir.
Yeni burç aşınmış pim üzerinde çalıştırılırsa kısa süre içerisinde tekrar boşluk oluşabilir.
Aynı şekilde yalnız yeni pim uygulamak da aşınmış burç problemini çözmez.
Bu nedenle:
Burç → Pim → Yuva → Hareket
birlikte değerlendirilmelidir.