Üretim makinelerinde elektrik motorunun çalışması tek başına makinenin sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Motor dönüyor ancak redüktör hareketi doğru aktaramıyor olabilir. Sürücü motoru çalıştırıyor ancak mekanik sistem aşırı yük oluşturuyor olabilir. Pompa elektriksel olarak devredeyken kaplin, rulman veya hizalama problemi sistem performansını düşürebilir.
Çiçek Makina Metal olarak İzmit Elektromekanik hizmetlerini elektriksel tahrik ile mekanik hareketin kesiştiği noktaya odaklanarak sunuyoruz.
Bir makinenin hareket zincirini;
Elektrik Beslemesi → Motor → Kaplin → Redüktör / Pompa → Mil → Rulman → Aktarma Sistemi → Makine Hareketi
bütünlüğünde değerlendiriyoruz.
Amacımız yalnız arızalı görünen komponenti değiştirmek değil; elektriksel komutun neden doğru mekanik harekete dönüşmediğini belirlemek, bağlantılı sistemleri kontrol etmek ve makineyi kontrollü biçimde yeniden çalışmaya almaktır.
İzmit Elektromekanik Hizmetleri
Elektromekanik sistemler, elektrik enerjisinin motor veya farklı tahrik elemanları üzerinden mekanik harekete dönüştürüldüğü yapılardır.
Üretim makinelerinde bu yapı içerisinde;
- elektrik motorları,
- redüktörler,
- kaplinler,
- rulmanlar,
- miller,
- pompalar,
- kayış-kasnak,
- zincir-dişli,
- motor sürücüleri,
- kontaktör ve kontrol elemanları
birlikte çalışabilir.
Bu komponentlerden birinde oluşan problem diğer sistemlerde arıza belirtisi oluşturabilir.
Bu nedenle elektromekanik bakım yaklaşımımız:
Enerjiyi Kontrol Et → Tahriki İncele → Hareket Aktarımını Değerlendir → Mekanik Yükü Kontrol Et → Arızanın Kaynağını Belirle
şeklindedir.
Elektromekanik Nedir?
Elektromekanik, elektriksel enerji ile mekanik hareketin birlikte değerlendirildiği sistemleri ifade eder.
Endüstriyel makinelerde elektrik motoru çoğu zaman mekanik hareketin başlangıç noktasıdır.
Motor;
- redüktörü,
- pompayı,
- konveyörü,
- fanı,
- farklı makine mekanizmalarını
hareket ettirebilir.
Bu nedenle motor arızasını yalnız elektriksel, mekanik problemi ise yalnız mekanik olarak değerlendirmek her zaman yeterli değildir.
Endüstriyel Elektromekanik Sistem Nasıl Çalışır?
Tipik bir üretim makinesinde elektrik enerjisi önce motor tarafından dönme hareketine çevrilir.
Bu hareket daha sonra redüktör, kaplin, kayış-kasnak veya zincir-dişli üzerinden gerçek makine mekanizmasına aktarılır.
Basit yapı:
Elektrik Enerjisi → Motor → Güç Aktarımı → Makine Hareketi
şeklindedir.
Ancak gerçek makinelerde her aşamada farklı arıza ihtimali bulunur.
Motor çalışıyor fakat makine hareket etmiyorsa sorun motor sonrasındaki aktarma sisteminde olabilir.
Motor aşırı yük çekiyorsa problem motorun kendisinde değil, bağlı mekanizmadaki sıkışmada olabilir.
Elektromekanik Arıza Tespiti
Elektriksel belirti ile mekanik nedeni birbirinden ayırıyoruz.
Endüstriyel makinelerde görülen birçok alarm veya elektriksel problem aslında mekanik yükten kaynaklanabilir.
Örneğin motor koruması devreye giriyorsa;
- motor,
- rulman,
- redüktör,
- mekanik sıkışma,
- yanlış hizalama
değerlendirilmelidir.
Benzer şekilde redüktör ses yapıyorsa motor ve kaplin grubunun da çalışma geometrisi kontrol edilmelidir.
Bu nedenle arıza tespitini:
Elektrik → Motor → Aktarma → Mekanik Yük → Gerçek Hareket
sırasıyla gerçekleştiriyoruz.
Makine Çalışmıyor
Makine tamamen durduğunda arızanın hangi sistem katmanında bulunduğunu belirlemek gerekir.
Elektrik motoruna enerji ulaşmıyor olabilir.
Motor dönüyor ancak kaplin hareket aktarmıyor olabilir.
Redüktör sıkışmış olabilir.
Makinenin mekanik bölümü bloke olmuş olabilir.
Doğrudan motor veya redüktör değiştirmek yerine hareket zincirinin nerede kesildiği belirlenmelidir.
Motor Çalışıyor Ama Makine Hareket Etmiyor
Bu belirti elektromekanik sistemlerde önemli teşhis ipuçlarından biridir.
Motor dönüyorsa ancak gerçek makine hareket etmiyorsa;
- kaplin,
- kayış,
- zincir,
- redüktör,
- mil,
- mekanik bağlantı
kontrol edilmelidir.
Elektriksel taraf doğru çalışmasına rağmen hareket aktarımı fiziksel olarak kesilmiş olabilir.
Makine Zor Çalışıyor
Motor makineyi hareket ettiriyor ancak normalden daha fazla zorlanıyorsa mekanik direnç artmış olabilir.
Rulman sıkışması, redüktör problemi, yanlış hizalama veya hareketli mekanizmadaki sürtünme motor yükünü artırabilir.
Bu durumda daha büyük motor takmak gerçek problemi çözmez.
Öncelikle makinenin neden daha fazla tork istediği belirlenmelidir.
Makine Kalkışta Zorlanıyor
Makinenin ilk hareket anında normalden fazla zorlanması;
- mekanik sıkışma,
- rulman problemi,
- aşırı kayış gerginliği,
- redüktör direnci,
- yük altında başlangıç
ile ilişkili olabilir.
Motor ve sürücü parametrelerinin yanında mekanik başlangıç yükü de değerlendirilmelidir.
Elektromekanik Sistem Ses Yapıyor
Normal dışı sesin kaynağı her zaman duyulduğu komponent değildir.
Motor rulmanı sesi redüktöre aktarılabilir.
Redüktör titreşimi makine şasesinden motor tarafında duyulabilir.
Kaplin hizasızlığı farklı noktalarda titreşim oluşturabilir.
Bu nedenle ses problemlerinde;
Motor → Kaplin → Redüktör → Mil → Rulman
zinciri birlikte değerlendirilmelidir.
Elektromekanik Sistem Titreşim Yapıyor
Titreşim artışı;
- motor rulmanı,
- makine rulmanı,
- kaplin,
- eksen kaçıklığı,
- mil problemi,
- mekanik gevşeklik
ile ilişkili olabilir.
Titreşim uzun süre devam ettiğinde yalnız problemli parçayı değil bağlantılı komponentleri de etkileyebilir.
Bu nedenle titreşimin kaynağının belirlenmesi önemlidir.
Elektrik Motoru Bakımı
Elektrik motorları birçok endüstriyel makinenin temel tahrik elemanıdır.
Motor bakımında yalnız elektriksel çalışmaya değil, mekanik davranışa da dikkat edilmelidir.
Kontrol kapsamında;
- rulman sesi,
- titreşim,
- sıcaklık,
- mil hareketi,
- kaplin bağlantısı
değerlendirilebilir.
Motor elektriksel olarak sağlam olsa bile rulman veya mekanik bağlantı problemi nedeniyle sağlıklı çalışmayabilir.
Elektrik Motoru Neden Isınır?
Motor sıcaklığındaki artış yalnız elektriksel probleme işaret etmez.
Motor aşırı mekanik yük altında çalışıyor olabilir.
Redüktör sıkışmış olabilir.
Rulmanlar zorlanıyor olabilir.
Kaplin yanlış hizalanmış olabilir.
Bu nedenle sıcaklık problemi:
Motor + Elektriksel Yük + Mekanik Yük
birlikte değerlendirilerek incelenmelidir.
Motor Rulmanı Arızası
Motor rulmanlarında aşınma;
- ses,
- titreşim,
- sıcaklık,
- düzensiz dönüş
oluşturabilir.
Ancak yeni rulman takılmadan önce motor mili ve rulman yataklarının durumu da değerlendirilmelidir.
Yanlış kaplin hizalaması yeni motor rulmanını tekrar zorlayabilir.